FOB Istanbul + Ambarli + Incoterms 2020 + AEO + liman + armator + forwarder ile ilgili 16 sik sorulan sorunun dogrulanmis cevaplari.
FOB Istanbul ne demektir ve hangi limanlari kapsar?
FOB (Free On Board) Istanbul; Incoterms 2020'ye gore satici konteyneri Istanbul limaninda (Ambarli Kumport + MSC Marport + Marport, Haydarpasa veya Zeyport) gemiye yukleyene kadar tum masraf ve riski ustlenir. Gemi kuvertinden sonra risk aliciya gecer, sigorta alici tarafindan yapilir. Marmara bolgesindeki Asyaport Tekirdag ve Izmit Kormanagiden hizmetleri bazen 'FOB Istanbul' adi altinda pazarlanir ama resmi olarak ayri limanlardir.
Ambarli limani hangi armatorlere hizmet verir?
Kumport (PSA + China Merchants): MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd, ONE, ZIM, Evergreen, COSCO, HMM, Yang Ming, TS Lines. MSC Marport: MSC ve 2M Line direkt. Marport (TIL): Maersk, CMA CGM, Hapag-Lloyd, Hamburg Sud. 180+ hafta servis hatti ile Akdeniz + Kuzey Avrupa + Kuzey Amerika + Guney Amerika + Uzak Dogu + Avustralya + Afrika kapsanir.
Asyaport Tekirdag neden Ambarli'ya alternatif oluyor?
Asyaport 2013'te 18 m derinlikte acildi (Marmara'nin en derini); ultra-large container vessels (ULCV) 24.000 TEU sinifi Gemini Cooperation (Maersk + Hapag-Lloyd 2025+) ve MSC direkt servisi buraya yoneldi. Ambarli 17 m ile ayni gemileri kabul edebiliyor ama Asyaport'ta elleclemede bekleme yok. Hinterland Corlu-Cerkezkoy OSB tekstil ve metal sanayi; Istanbul trafigini atliyor.
Mersin MIP hangi pazarlara hizmet verir?
Mersin International Port (PSA + Akfen) 150+ servis hattiyla Dogu Akdeniz, Kuzey Afrika (Misir Port Said, Cezayir Algiers, Tunus Rades, Libya Trablus, Fas Tangier Med), Korfez (Jebel Ali Dubai, Abu Dhabi Khalifa, Jeddah, Dammam, Salalah), Dogu Afrika (Mombasa, Djibouti, Dar es Salaam), GAP hinterlandi (Gaziantep, Sanliurfa, Diyarbakir) ve Irak (Basra, Baghdad tirlari) ana kapisidir.
AEO (Authorized Economic Operator) avantaji nedir ve nasil alinir?
AEO statusu EU UCC 952/2013 ve Turkiye Gumruk Kanunu cercevesinde 3 tip: AEO-C (customs simplification), AEO-S (security), AEO-F (full). Avantaj: oncelikli muayene, yesil hat, azaltilmis teminat, duty deferment, karsilikli taninma (Japonya, Cin, ABD, Singapur, Norvec, Isvicre). Basvuru 120 gun, iki yonlu denetim zorunlu. Turkiye'de 650+ firma AEO'dur. %30-70 gumruk sure kisalmasi saglanir.
Incoterms 2020 Incoterms 2010'dan ne farki var?
Incoterms 2020'de: (1) DAT teslim yeri yerine DPU (Delivered at Place Unloaded) kullanildi, (2) CIP minimum sigorta ICC-A seviyesine yukseltildi (onceden ICC-C), (3) FCA'da alici FOB talep ettiginde B/L on-board notation seceneri eklendi, (4) Security-related allocations netlestirildi (SOLAS VGM, ISPS, AEO), (5) FOB/CIF/CFR/FAS hala sadece deniz ve ic su yolu tasimaciligi icin; kara + hava icin FCA/CPT/CIP kullanilir.
TEU, FEU, CBM, W-M nedir?
TEU (Twenty-foot Equivalent Unit): 20'x8'x8.5' konteyner = 33 CBM iceren 1 TEU. FEU (Forty-foot Equivalent Unit): 40' konteyner = 2 TEU = ~67 CBM. CBM (Cubic Meter): m3, hacim olcu birimi. W-M (Weight or Measure): deniz tasima fiyatlama hangi daha yuksekse 1 ton = 1 CBM olarak fatura edilir; ornegin 500 kg 5 CBM yuk ise 5 W-M, 2.000 kg 1 CBM yuk ise 2 W-M.
VGM (Verified Gross Mass) nedir ve zorunlu mudur?
VGM SOLAS Chapter VI Regulation 2 (2016'dan zorunlu): konteynerin yukluyken kesin agirligi, ETD'den en az 24 saat once terminal'e declaration form ile bildirilir. Iki yontem: Method 1 (tam tartim: konteyner + yuk scale), Method 2 (hesaplama: yuklerin toplami + dara). Yanlis VGM 250.000 USD cezaya varan; gemide devrilme / batma riski. Sorumluluk satici/shipper'ta.
Demurrage + Detention nedir ve nasil yonetilir?
Demurrage: liman-icinde konteyner free day (armator verir) asildiktan sonra her gun USD 50-200 ceza. Detention: liman-disinda konteyner kullanim suresi asildiktan sonra ceza. Armator'den destination free day 7-14 gun standart; acil ihracat + uzak pazar yukleri icin extension on-anlasmali. FCL gemiye yuklemede terminal-free-day 5-10 gun; LCL'de CFS-free day 14-21 gun. Buz + sel gibi nedenlerde extension talep edilir.
IMDG Code nedir ve hangi siniflar Turk limanlarinda elleclenir?
IMDG (International Maritime Dangerous Goods) Code SOLAS Ch VII ekidir; 9 sinif: Class 1 patlayici, Class 2 gaz, Class 3 yanici sivi, Class 4 yanici kati, Class 5 oksitleyici, Class 6 zehirli, Class 7 radyoaktif, Class 8 korozif, Class 9 diger. Ambarli + Mersin + Aliaga + Iskenderun lisansli hazmat terminaller; Class 1/7 ozel izinli (Class 1 patlayici ozellikle sik kontrolle). UN 3480/3481 lithium-ion tum Turk limanlarinda elleclenir PI965/967 uyumlu paketlendiginde.
TIR karne nedir ve kimler alabilir?
TIR karne (Transports Internationaux Routiers) 1975 konvansiyonu; 76 ulke uluslararasi kamyon gumruklu transit sistemidir. Turk tasiyicilari TOBB (Turk Odalar ve Borsalar Birligi) uzerinden alir; TOBB Turkiye'nin IRU (International Road Transport Union) garantorudur. Karne basina 60.000 EUR garanti + %100 gumruk vergi sorumluluk. Elektronik e-TIR 2024'den itibaren baslayacak.
Bill of Lading (B/L) cesitleri nelerdir?
Master B/L (MBL): armator > forwarder. House B/L (HBL): forwarder > shipper. Straight B/L: ismine duzenli non-negotiable. Order B/L: ciranta ile negotiable, L/C'de standart. Bearer B/L: hamiline negotiable. Clean B/L: hasar yok. Foul/Claused B/L: hasar notu var. On-board B/L: gemiye yuklu. Received for shipment: henuz yuklenmedi. Switch B/L: transit trade icin destination degistirilebilir. Elektronik e-B/L (BIMCO, ICC, MLETR 2025+) cogalmakta.
Hangi limanlarda reefer (soguk zincir) konteyner elleclenir?
Tum ana limanlar reefer pluggable yard kapasiteli: Ambarli Kumport (1.800 plug), MSC Marport (900 plug), Marport (600 plug), Mersin MIP (2.500 plug - Turkiye lideri), Gemlik (400 plug), Izmir Aliaga Nemport (500 plug), Alsancak (200 plug), Iskenderun Limakport (300 plug). Mersin narenciye ihracat sezonunda (Kasim-Nisan) peak. Pre-trip inspection + genset set-point + temperature log (USB / IoT) zorunlu.
Turkiye'den hangi tehlikeli madde siniflari ihrac edilir?
En yuksek hacim: Class 3 (boya, alkol, kozmetik aerosol - Iskenderun + Aliaga), Class 8 (petrokimya asit-baz - Aliaga Petkim), Class 9 (lityum-iyon pil + magnet + asbest - Gemlik otomotiv), Class 6.1 (tarim ilaci - Mersin + Gaziantep), Class 5.1 (gubre - Iskenderun Assan + Izmir Ege Gubre). Class 1 patlayici (hava fisekleri, emniyet yastik gaz jeneratoru) Eskisehir Mekatronik + Konya OSB ozel lisansli.
Kapikule / Ipsala gumrukunde ortalama bekleme ne kadar?
TIR + NCTS e-transit beyan ile ortalama gecis 30-90 dakika; AEO firmalar 15-30 dakika yesil hat. Yoan + kamyon bekleme (stack-up) hafta sonu 4-12 saata kadar cikabilir; Kapikule (Bulgaristan siniri) en yogun, gunde 4.000+ TIR gecisi. Ipsala (Yunanistan siniri) daha az yogun 2.000 TIR/gun. Hamzabeyli, Sarp (Gurcistan) alternatif kapilar. Gumruk digital e-birlik + INTEGRA veri transferi bekleme azaltir.
Avrupa'ya en hizli alternatif Turkiye'den nasil?
Deniz: Ambarli/Asyaport > Genoa-Napoli-Marsilya direkt 5-7 gun; Antwerp-Rotterdam-Hamburg 7-12 gun (transit Malta/Piraeus uzerinden 14-18 gun). Kara TIR: Istanbul > Sofya > Belgrad > Munih 3-4 gun, Frankfurt 4-5 gun, Paris 5-6 gun. Demiryolu Halkali-Kosekoy-Kapikule-Budapeste-Vienna koridoru 7-9 gun. Sea-Rail kombinasyon Asyaport-Piraeus-Balkan rail 4-6 gun. Hava kargo IST > FRA 3-6 saat + gumruk 24 saat = toplam 2-3 gun. Hiz-maliyet optimizasyonu icin TIR en esnek.